Uroczystość na święto Niepodległości

„ Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie”

 

Udział biorą:

• dwóch narratorów (prowadzą uroczystość)

• recytatorzy: w zależności od wybory reżysera, ile tekstów przydzieli poszczególnym osobom)

• chór lub zespół

Proponowana dekoracja:

• w części sali gimnastycznej wysoko na sznurkach rozwieszonych jest kilkanaście luźno zwisających biało- czerwonych flag

• pośród nich napis z dużych wyciętych z kartonu liter: „ Zawsze takie Rzeczypospolite będą, jakie ich młodzieży chowanie.”

Inne pomoce:

• duży ekran

• rzutnik

• obrazy do wyświetlenia- według możliwości, związane tematycznie z treścią recytowanych tekstów

Przebieg uroczystości:

Narrator I:

-Powitanie gości:

-Baczność, do Hymnu Państwowego ...

-Po Hymnie, spocznij

Narrator II:

„ Zawsze takie Rzeczypospolite będą jakie ich młodzieży chowanie”

Te słowa są chyba najodpowiedniejsze dla uroczystości, która nas tu dzisiaj zgromadziła. W tym roku obchodzimy ... rocznicę odzyskania niepodległości przez naszą Ojczyznę, Rzeczpospolita przeżywała w swej historii różne losy, ale zawsze były one związane z postawą obywateli, ich patriotyzmem, umiłowaniem Ojczyzny.

Narrator I:

-Prześledźmy krótko ich przebieg, zadumajmy się nad losem tej ziemi i posłuchajmy, co nam chce przekazać

Recytator I: Recytator II:

I. Opowiedz nam, moja Ojczyzno

II. O wojnach Mieszka nam powiedz

jak matka dzieciom ciekawym O słupach nad odrą stawianych

o latach znaczonych blizną Niech niesie twoją opowieść

na wiekach chwały i sławy Wiatr halny i morskie tumany

Recytator I: Recytator II:

III. Matczynej ucz nas miłości

IV. Biel śniegu i żar czerwieni

Jak ojciec w życie wprowadzaj I orły dumne, piastowskie

Nie żałuj serdecznej troski To wieczne symbole tej ziemi

Za trudy szczodrze nagradzaj Najbliższej sercu, bo polskiej

Recytator I:

V. Wytłumacz nam, tak jak umiesz

Skąd czerwień i biel sztandarów,

Niech ludzie żyją tu w dumie,

Że taki wydał ich naród.

• wyświetlany obraz: mapa „Polska pierwszych Piastów”

Narrator I:

POLSKA PIASTOWSKA

W granicach między Wisłą i Odrą zaczęło powstawać państwo, którego książę Mieszko I w 996 r. przyjął chrzest, a jego syn Bolesław Chrobry umocnił granice i otrzymał koronę królewską. Grody piastowskie: Gniezno, Poznań, Kraków były wówczas świadkami budowy pierwszych świątyń chrześcijańskich. W 1000 r. zagościł w progach naszej stolicy dostojny gość, cesarz Otto III. pielgrzymował do grobu św. Wojciecha, docenił naszego władcę i rozwój państwa, czego dowodem są słowa:

Narrator II:

„Na koronę mego królestwa! To, co widzę większe jest niż wieść głosiła”

Narrator I:

Już wtedy byliśmy w Europie. W milenium tych wydarzeń wybitni dostojnicy państwowi i kościelni spotkali się w Gnieźnie ponownie. Rozmawiali o uniwersalny wartościach, jakie powinny jednoczyć Europę.

Mijają kolejne lata i wieki mniej lub bardziej korzystne dla naszej Ojczyzny:

Recytator III:

Kiedy odszedł drogie dzieci,

Krzywousty- Bolek III

To zaczęła się niedola

Bo ostatnia jego wola

Zapędziła kraj w niezdrowe,

Tak rozbicie dzielnicowe.

Każdy miał na stołek chętkę

i na ogół gonił w piętkę.

Raz kraj biedny był, raz możny,

Był Brodaty, Był Pobożny.

Ale każdy z nich to hetka

Gdy porównać do Łokietka.

Narrator II:

Właśnie Władysław Łokietek zjednoczył Wielkopolskę i Małopolskę i jako pierwszy władca otrzymał w 1320 r. koronę królewską w Katedrze n Wawelu. Jego syn Kazimierz, zwany Wielkim pozostawił swoim potomnym spory dorobek.

• wyświetlany obraz- „Kazimierz Wielki”

Recytator IV:

Obszar Polski Wielki Kazik

Ponad dwa powiększył razy

I tak zmienił kraj dosłownie

W zamki, twierdze i warownie.

A w Wiślicy i Piotrkowie

Skończył wreszcie z tym bezprawiem

I w statuty ujął pilnie

Prawo karne i cywilne.

Miał on też ideę taką

Zarób sam i daj rodakom.

U Wierzynka na kolacji

Podjął władców wielu nacji

By pomiędzy zakąskami

Móc się zająć problemami.

Lecz pamiętał też o głowie

Stąd założył był w Krakowie

Uniwerek w Polsce pierwszy

Kochanowski (ten od wierszy),

Skończył go, jak też Kopernik

To uczelni chyba miernik.

• wyświetlany obraz- „Dziedziniec Collegium Maius”

Narrator I:

Największym miernikiem założonej w 1364 r. Almae Mater- Akademii Krakowskiej, a odnowionej w 1400 r. przez Jagiełłę jest to, że stanowi ona do dzisiaj PERŁĘ NAUKI POLSKIEJ- UNIWERSYTET JAGIELLOŃSKI.

Gaudae Mater (chór):

Gaude Mater Polonia (Ciesz się Matko Polsko)

Prole foecunda nobili (Bo syna masz szlachetnego)

Summi Regis Magnalia (Sław liczne niezwykłe czyny)

Laude frequenta vigili. (Godnego sługi Bożego.)

• wyświetlany obraz- „Bitwa pod Grunwaldem”

Narrator II:

Dalsze dzieje naszej Ojczyzny są chyba wszystkim znane. Wł. Jagiełło rozpoczyna nową dynastię Jagiellonów. W 1410 r. na polach Grunwaldu przyszło mu się zmierzyć z potęgą Zakonu Krzyżackiego. Wojska polsko- litewskie ścierają się z zakutymi w zbroje rycerzami. Do boju zagrzewa ich pieśń uważana za pierwszy hymn państwowy- BOGURODZICA.

Pieśń wysłuchana z kasety:

Bogurodzica Dziewica, Bogiem sławiena Maryja

U Twego Syna Gospodzina, matko zwolena Maryja

Zyszczy nam, spuści nam

Kyrie elejson

Twego dzieła Krzciciela, Bożycze

Usłysz głosy, napełń myśli człowiecze

Słysz modlitwę, jąż nosimy

A dać raczy, jegoż prosimy

A na świecie zbożny pobyt

Po żywocie rajski przebyt

Kyrie elejson

 

• wyświetlany obraz- „Katedra Wawelska z Kaplicą Zygmuntowską”

Narrator I:

Nadchodzą następne wieki- wiek XVI okazał się złotym dla kultury polskiej. To od tamtego czasu wzgórze Wawelskie ozdabia złota kopuła Kaplicy Zygmuntowskiej, w komnatach królewskich można podziwiać wspaniałe arrasy, do dziś czytamy utwory Jana Kochanowskiego, Mikołaja Reja, a Kopernik- “wstrzymał słońce, ruszył Ziemię polskie go wydało plemię”. Kolejne wieki nie będą już świecić tak jasnym blaskiem.

• wyświetlany obraz- ”Rejtan”

Narrator II:

Po wielu wojnach pod rządami królów elekcyjnych, przy zrywaniu sejmów, braku troski o bezpieczeństwo państwa, nastały najtragiczniejsze wydarzenia. Nie zapobiegły im uchwały Konstytucji 3 Maja ani rozpaczliwy gest Rejtana. Trzy kolejne rozbiory i w 1795 r. na mapie Europy nie odnajdziemy już Rzeczpospolitej Polskiej. Nad jej terytorium załopocą skrzydła trzech czarnych orłów- Rosji, Prus i Austrii.

Recytator V:

- „Ojczyzno moja, na końcuś upadła!

Zamożna kiedyś i w sławę i w siłę!

Ta, co od morza do morza władała

Kawałka ziemi nie ma na mogiłę.”

Recytator VI:

„O Polsko, święte Twe imię

Po cichu i po kryjomu

Z trwogą za siebie i innych

Szeptano w ojców mych domu

Prawdziwe jakieś nieprawdy

Opowiadano o Tobie

Mówiono, że jesteś święta

Mówiono, że leżysz w grobie.”

• wyświetlany obraz- „Pożegnanie powstańca”

Narrator I:

Wiek XIX to czas walki. Umiłowanie Ojczyzny i chęć odzyskania niepodległości, wyznaczały Polakom coraz to nowe miejsca walk: Legiony Napoleona, powstanie Listopadowe, Krakowskie, Styczniowe. Matki i żony żegnały swoich synów i mężów, błogosławiły idących do walki, a oni szli i wszędzie pozostawiali po sobie ten jeden znak na ziemi.

Recytator VII:

„...Czy widzisz ten rząd białych krzyży?

To Polak z honorem brał ślub.

Idź naprzód! Im dalej, im wyżej

Tym więcej ich znajdziesz u stóp...

Ta ziemia do Polski należy

Choć Polska daleko jest stąd

Bo wolność krzyżami się mierzy

Historia ten jeden ma błąd”

Narrator II:

Krzyże zaczęły pokrywać mogiły wraz z rozpoczęciem I wojny światowej, która wybuchła w 1914 r. pomiędzy Rosją a Niemcami i Austrią. W sercach Polaków rozbudziła się nadzieja na odzyskanie niepodległości

Recytator VIII:

„Synkowie moi, poszedłem w bój,

jako wasz dziadek a ojciec mój-

jak ojca ojciec i ojca dziad,

co z Legionami przemierzył świat,

szukając drogi przez krew i blizny

do naszej wolnej Ojczyzny.

Synkowie moi, da nam to Bóg

Że spadną wreszcie kajdany z nóg

I nim wy męskich dojdziecie sił

Jawą się stanie, co pradziad śnił.

Szczęściem zakwitnie, krwią wieków żyzny

Łan naszej wolnej Ojczyzny !!!

Synkowie moi, lecz gdyby Pan

Nie dał zejść zorzy z krwi naszych ran.

To jeszcze w waszej piersi jest krew

Na nowy świętej Wolności śpiew !!!

I wy pójdziecie, pomni spuścizny,

Na bój dla naszej Ojczyzny !!! ”

Narrator I:

Ten bój był często tragiczny, bo Polacy musieli walczyć po dwóch stronach frontu.

Recytator IX:

„Rozdzielił nas mój bracie,

zły los i trzyma straż.

W dwóch wrogich sobie szańcach

Patrzymy śmierci w twarz.

W okopach pełnych jęku,

Wsłuchani w armat huk,

Stoimy na wprost siebie

Ja- wróg twój, ty- mój wróg!

Las płacze, ziemia płacze,

w pożarach stoi świat,

a ty wciąż mówisz do mnie:-

To ja, twój brat ... twój brat.

O nie myśl o mnie bracie,

W śmiertelny idąc bój

I w ogniu moich strzałów

Jak rycerz mężnie stój.

A gdy mnie z dala ujrzysz,

Od razu bierz na cel

I do polskiego serce

Moskiewską kulą strzel.

Bo wciąż na jawie widzę

I co noc mi się śni,

Że ta, co nie zginęła,

Wyrośnie z naszej krwi. ”

• wyświetlany obraz- „Portret Józefa Piłsudskiego”

Narrator I:

Krew przelewali, zostawiali po sobie krzyże żołnierze Legionów Józefa Piłsudskiego

Recytator X:

„Mówili żeśmy stumanieni

Nie wierząc nam, że chcieć- to móc

Lecz trwaliśmy osamotnieni

A z nami był nasz drogi wódz”

Pieśń- „Marsz pierwszej brygady”(śpiewa chór):

Legiony to żołnierska nuta,

Legiony to straceńców los,

Legiony to żołnierska buta,

Legiony to ofiarny stos.

Ref.:

My, pierwsza brygada,

Strzelecka gromada

na stos rzuciliśmy nasz życia los

na stos, na stos.

Narrator I:

Nadszedł wreszcie ten upragniony dzień-11 LISTOPADA 1918 r.

WOLNOŚĆ! NIEPODLEGŁOŚĆ! NIEZAWISTOŚĆ! Te słowa stały się rzeczywistością!

Recytator XI:

„...Polsko, nie jesteś Ty już niewolnicą

Łańcuch twoich kajdan stał się tym łańcuchem,

Na którym z lochu, co był twą stolicą Lat sto, swym własnym

Dźwignęłaś się duchem”

Narrator II:

Dźwigaliśmy się jeszcze kilka razy w tym trudnym wieku dwudziestym. Walczyliśmy o granice II Rzeczpospolitej, przetrwaliśmy okrutny czas II wojny światowej. Odbudowaliśmy kraj ze zniszczeń wojennych i walczyliśmy o suwerenność narodową przeciwstawiając się rządom komunistycznym.

• wyświetlany obraz- „Orzeł Biały” (godło)

Pieśń „Żeby Polska” (chór śpiewa na podkładzie pieśni Jana Pietrzaka)

Z głębi dziejów, z krain mrocznych,

Puszcz odwiecznych. Pól i stepów,

Nasz rodowód, nasz początek

Hen od Piasta, Kraka, Lecha

Długi łańcuch ludzkich istnień

Połączonych myślą prostą:

Żeby Polska, żeby Polska, Żeby Polska była Polską (x 2)

Wtedy, kiedy los nieznany

Rozsypywał nas po kątach,

Kiedy obce wiatry gnały,

Obce orły na proporcach.

Przy ogniskach wybuchała

Niezmożona nuta swojska

Żeby Polska ...

Narrator I:

A dziś, kiedy orzeł III Rzeczpospolitej rozpościera nad nami skrzydła, czy możemy

spokojnie patrzeć w przyszłość i bez wahania wejść w XXI wiek? Potrzeba nam jak zawsze wskazówek skąd czerpać trwałe wartości, a także niepodważalnych autorytetów. Uosabia je w całej pełni nasz rodak na stolicy Piotrowej- papież Jan Paweł II, o którym pisał nasz wieszcz narodowy Juliusz Słowacki:

• wyświetlany obraz- „Zadumana postać Jana Pawła II”

Recytator XII (akompaniament na pianinie):

POŚRÓD NIESNASKÓW PAN BÓG UDERZA...

Pośród niesnasków Pan Bóg uderza

W ogromny dzwon.

Dla Słowiańskiego oto Papieża

Otwarty Tron.

Twarz jego słońcem rozpromieniona,

Lampą dla sług,

Za nim rosnące pójdą plemiona

W światło-gdzie Bóg.

Na jego pacierz i rozkazanie

Nie tylko lud-

Jeśli rozkaże, to słońce stanie,

Bo moc-to cud.

On się już zbliża-rozdawca nowy

Globowych sił;

Cofnie się w żyłach pod jego słowy

Krew naszych żył;

W sercach się zacznie światłości Bożej

Strumienny ruch,

Co myśl pomyśli przezeń, to stworzy,

Bo moc –to duch.

A trzebaż mocy ,byśmy ten Pański

Dźwignęli świat:

Więc oto idzie Papież Słowiański

Ludowy brat:-

On rozda miłość ,jak dziś mocarze

Rozdają broń,

Sakramentalną moc on pokaże,

Świat wziąwszy w dłoń.

Wszelką z ran świata wyrzuci zgniłość,

Robactwo, gad,

Zdrowie przyniesie ,rozpali miłość

I zbawi świat.

• wyświetlany obraz- „Pejzaż Polski”

Recytator XIII („to jest Polska” powtarzają wszyscy uczestnicy):

KIEDY NAGLE LAS ZASZUMI

Kiedy nagle las zaszumi,

Mowę sosny gdy zrozumiesz,

To jest Polska

Gdy zobaczysz gdzieś topole

Królujące ponad polem

To jest Polska

Gdy zobaczysz płowe wrzosy

Rozbłyskane w kroplach rosy

To jest Polska

Kiedy drogim jest Ci w życiu

Żyto srebrne przy Księżycu

To jest Polska

Ujrzysz biało krzyż wycięty

Hełm i pod nim piasek święty

To jest Polska

Recytator XIV:

Jest w duszy polskiej ukryty zakątek

Gdzie błyszczą ciche lat umarłych cienie

Leży tam Kamień grobowych pamiątek

A pod kamieniem krwawi się wspomnienie

Wspomnienie dziadów pieśnią jest dla synów

Tak od Racławic do śniegów Tobolska

I znów przez wnuków grzmi piorunem czynów

Pieśń...czyn...wspomnienie- to jedno- TO POLSKA.

Pieśń „Ja wiem”:

Ja wiem, że morza szum

I szczyty Tatr,

Ja wiem, że cichy zmierzch

I burzy krąg, ptaków śpiew,

Pszenicy łan, swobodny wiatr

To dom, rodzinny, polski dom.

Ja wiem, że cisza w krąg

Nie zawsze trwa.

Ja wiem, że czasem ktoś chce przerwać ją.

Niech ta pieśń, pokoju pieśń

Obroni świat

I mój rodzinny, polski dom.